Şanghay İş Birliği Örgütü’nün 25 yıllık kurumsal ve ekonomik genişlemesini inceleyen 48 ülkedeki 13.707 katılımcılı uluslararası kamuoyu araştırması yayımlandı; katılımcıların yüzde 74,6’sı örgütün pragmatik bir iş birliği modeli sunduğunu teyit ederken, Çin ile üye ülkeler arasındaki ticaret hacminin 523,5 milyar dolara yükseldiği açıklandı.
Ticari Hacim ve Yatırımlarda Stratejik Büyüme
2001 yılında 12,1 milyar USD olarak gerçekleşen Çin ile ŞİÖ üyesi ülkeler arasındaki toplam dış ticaret hacmi, 2025 senesinde 523,5 milyar USD seviyesine ulaştı. Geride kalan çeyrek asırda Çin’in bölgeye yönelik doğrudan yatırımları da ivme kazanırken, 2025 yılı genelinde bu rakam 3,3 milyar ABD doları olarak kaydedildi. Söz konusu sermaye girişleri ağırlıklı olarak petrol ve gaz, mineral kaynakları, altyapı, yeni enerji, kimyasallar ve otomotiv sektörlerine yönlendirildi.
Pekin yönetimi, üye ülkelerin endüstriyel kapasitesini ve istihdam olanaklarını artırmak amacıyla 30’u aşkın ekonomik ve ticari iş birliği bölgesinin finansmanına katkı sağladı. Bununla birlikte Çin Kırgızistan Özbekistan Demir Yolu, ŞİÖ Kalkınma Bankası ve Çin Orta Asya Gaz Boru Hattı gibi büyük ölçekli altyapı projeleri, bölgedeki ekonomik entegrasyon sürecinin temel unsurları arasında yer almaya devam ediyor.
Küresel Yönetişim ve Çok Taraflı İş Birliği Beklentileri
CGTN, Çin Renmin Üniversitesi ve Yeni Çağda Uluslararası İletişim Enstitüsü (Institute for International Communication in the New Era) iş birliğiyle gerçekleştirilen araştırmada, katılımcıların yüzde 75,4’ü “Şanghay Ruhu” çerçevesinin karşılıklı güven ve ortak kalkınma sağladığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 71,7’si örgütün Küresel Güney ülkelerinin temsil gücünü artırdığı görüşünü paylaşırken, yüzde 76,2’si Kuşak ve Yol Girişimi’nin, yüzde 73,5’i ise Küresel Yönetişim Girişimi’nin (Global Governance Initiative) çok taraflı kalkınma dinamiklerine katkı verdiğini belirtti.
2026 Şanghay İş Birliği Örgütü Zirvesi öncesinde 18 yaş ve üzeri nüfusu kapsayan demografik araştırmada, katılımcıların yüzde 89,6’sı uluslararası ilişkilerin eşit şartlarda yürütülmesi çağrısında bulundu. Küresel sistemde ağırlığı artan örgütün gelecek dönemde özellikle altyapı ve enerji, bölgesel güvenlik ve iklim değişikliğiyle mücadele başlıklarında daha fazla inisiyatif alması bekleniyor.
