İran’da zorunlu örtünme kurallarına uymayarak dijital ortamda konser veren müzisyen Parastoo Ahmadi ve çalışma arkadaşlarına kesilen 74 kırbaçlık ceza, temyiz mahkemesince duruşma yapılmaksızın kesinleştirildi. Kararla birlikte Ahmadi ve ekibine uygulanan mesleki kısıtlamalar ile yurt dışı çıkış yasakları da yürürlükte kaldı.
Yargı sürecine konu olan gelişme, 29 yaşındaki Parastoo Ahmadi’nin Aralık 2024’te YouTube üzerinden gerçekleştirdiği canlı yayınla başladı. Sanatçının kolsuz kıyafetle sahne aldığı yayının yüksek izlenme rakamlarına ulaşması üzerine adli makamlar, mevzuata ve kamu düzenlemelerine aykırılık gerekçesiyle inceleme başlatmıştı.
Kum kentinde bulunan ceza mahkemesi, haziran ayı oturumunda Ahmadi ile yapım ve orkestrada yer alan sekiz kişiyi suçlu buldu. Heyet, “müstehcen ve uygunsuz materyal yayımlayarak kamu ahlakını zedelemek” gerekçesiyle sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanında iki yıl boyunca görsel-işitsel alanda çalışma yasağı ve yurt dışına çıkış engeli getirdi.
Avukatlardan Karara İtiraz
Hukukçular, üst mahkemeye taşınan dosyanın herhangi bir celse düzenlenmeden reddedildiğini açıkladı. BBC’ye değerlendirmede bulunan savunma avukatlarından biri şu ifadeleri kullandı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Kararın emsal teşkil etmesi amacıyla sertleştirildiğini belirten avukat, itirazın sonuçsuz kalmasına ilişkin değerlendirmesini paylaştı:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Sanat Dünyası ve Hak Örgütlerinin Tepkileri
Hükmün kesinleşmesi kültür çevreleri ile insan hakları temsilcilerinin sert tepkisine yol açtı. Sanatçı Googoosh, sosyal medya hesabı üzerinden karara yönelik şunları yazdı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini şu sözlerle dile getirdi:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü, bedensel cezalara karşı duruşunu hatırlatarak şu tespiti vurguladı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Benzer bir yaptırım Ocak 2024’te Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye de uygulanmış, sosyal medyada başörtüsüz paylaşım yaptığı için 74 kırbaç vurulmuştu. Hak örgütü Hengaw, Heshmati’nin savcılık binasında kadın görevli refakatinde zorla örtüldükten sonra erkek görevli tarafından kırbaçlandığını aktarmıştı.
Toplumsal Süreç ve Denetimler
Ülkede uygulanan mevzuat uyarınca ergenlik dönemini geçen kadınların kamusal alanlarda saçlarını örtmesi ve geniş giysiler tercih etmesi zorunlu tutuluyor. 2022 senesinde 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin kıyafet denetimi sırasında gözaltına alınmasının ardından yaşamını yitirmesi, ülke çapında kitlesel protestoları tetiklemişti.
Eylemlerden bu yana süren sivil itaatsizliğe karşı dönemsel gözaltılar ve iş yeri mühürlemeleri sürerken, Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, bölgesel gerilimler nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını” ifade etmişti.
